TFRS for NPAEs สำหรับ SME: สรุปสิ่งที่ต้องรู้และจุดที่มักทำผิด

สำหรับกิจการขนาดกลาง and ขนาดย่อม (SME) ในประเทศไทย การจัดทำงบการเงินถือเป็นหน้าที่ตามกฎหมายที่ต้องปฏิบัติอย่างเคร่งครัด โดยมาตรฐานการรายงานทางการเงินที่กิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (NPAEs) ต้องใช้คือ TFRS for NPAEs (มาตรฐานการรายงานทางการเงินสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ)

แม้ว่ามาตรฐานฉบับนี้จะถูกออกแบบมาให้มีความเรียบง่ายและยืดหยุ่นกว่ามาตรฐานของกิจการที่มีส่วนได้เสียสาธารณะ (PAEs) แต่ในทางปฏิบัติ ผู้ประกอบการและนักบัญชีหลายท่านก็ยังคงพบข้อผิดพลาดอยู่บ่อยครั้ง บทความนี้จึงได้รวบรวมสาระสำคัญและจุดที่มักทำผิดพลาดมาสรุปให้เข้าใจง่ายที่สุด

TFRS for NPAEs คืออะไร และใครต้องใช้?

TFRS for NPAEs คือ มาตรฐานบัญชีที่กำหนดขึ้นสำหรับกิจการที่ไม่มีส่วนได้เสียสาธารณะ เช่น ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) บริษัทจำกัดทั่วไป ที่ไม่ได้เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ และไม่มีหน้าที่ต้องระดมทุนจากประชาชนทั่วไป

จุดเด่นของมาตรฐานฉบับนี้คือ “เน้นราคาทุน (Cost Model)” เป็นหลัก ลดความซับซ้อนในการวัดมูลค่าด้วยราคายุติธรรม (Fair Value) เพื่อลดภาระต้นทุนในการจัดทำบัญชีให้กับ SME

สรุปประเด็นสำคัญที่นักบัญชี SME ต้องรู้

1. เกณฑ์การบันทึกบัญชี: บันทึกตาม เกณฑ์คงค้าง (Accrual Basis) คือรับรู้รายได้เมื่อเกิดขึ้นและรายได้สัมพันธ์กับค่าใช้จ่าย ไม่ใช่รอรับหรือจ่ายเงินสด

2. การรับรู้รายได้: ต้องรับรู้เมื่อมีความแน่นอนและมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่จะได้รับประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ

3. การจัดทำงบการเงิน: ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ งบแสดงฐานะทางการเงิน, งบกำไรขาดทุน, งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของเจ้าของ, งบกระแสเงินสด (กรณีที่กฎหมายหรือประกาศกำหนดให้ทำ), และหมายเหตุประกอบงบการเงิน

5 จุดที่ SME และนักบัญชีมักทำผิดบ่อยที่สุด

จากการตรวจสอบงบการเงินของสำนักงานบัญชีและกรมพัฒนาธุรกิจการค้า มีจุดผิดพลาดซ้ำๆ ที่พบได้บ่อย ได้แก่

1. การไม่แยกแยะ “ลูกหนี้-เจ้าหนี้การค้า” กับ “กรรมการ/กิจการที่เกี่ยวข้องกัน”

• จุดที่ผิด: บันทึกยอดเงินทดรองจ่ายให้กรรมการ หรือเงินยืมจากกรรมการ ไปปะปนอยู่ในบัญชีลูกหนี้การค้าหรือเจ้าหนี้การค้า

• สิ่งที่ถูกต้องตาม TFRS for NPAEs: ต้องแสดงรายการเหล่านี้ให้ชัดเจนในบัญชี “เงินให้กู้ยืมแก่/เงินกู้ยืมจากบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน” และต้องคำนวณดอกเบี้ยตามอัตราตลาดด้วย (เว้นแต่มีเหตุผลอันสมควร)

2. การตีราคาสินค้าคงเหลือและการตัดสินค้าล้าสมัย

• จุดที่ผิด: สิ้นปีไม่ได้ทำการตรวจนับสินค้าคงเหลือจริง หรือใช้ราคาต้นทุนเดิมตลอดโดยไม่สนว่าสินค้าจะเสียหายหรือเสื่อมสภาพ

• สิ่งที่ถูกต้องตาม TFRS for NPAEs: สินค้าคงเหลือต้องแสดงด้วย ราคาทุนหรือมูลค่าสุทธิที่จะได้รับแล้วแต่ราคาใดจะต่ำกว่า หากมีสินค้าชำรุดหรือล้าสมัย ต้องบันทึกตั้งค่าเผื่อการลดลงของมูลค่าสินค้า

3. การคิดค่าเสื่อมราคาทรัพย์สินไม่เป็นไปตามอายุการใช้งานจริง

• จุดที่ผิด: หยุดคิดค่าเสื่อมราคาเมื่อทรัพย์สินนั้นตัดต้นทุนหมดแล้ว (100%) ทั้งที่ทรัพย์สินนั้นยังถูกใช้งานอยู่ หรือคิดค่าเสื่อมในอัตราที่สูง/ต่ำเกินไป

• สิ่งที่ถูกต้องตาม TFRS for NPAEs: ทรัพย์สินที่ยังใช้งานอยู่แม้จะตัดค่าเสื่อมหมดแล้ว ควรบันทึกมูลค่าคงเหลือไว้ (เช่น 1 บาท) และหากมีการเปลี่ยนแปลงการใช้งานหรืออายุการให้ประโยชน์ ต้องทบทวนการคิดค่าเสื่อมราคาให้สอดคล้องกับความเป็นจริง

4. การละเลยการตั้งสำรองผลประโยชน์พนักงาน (Employee Benefits)

• จุดที่ผิด: คิดว่ากิจการขนาดเล็กไม่ต้องตั้งสำรองภาระผูกพันตามกฎหมายแรงงาน (เช่น เงินชดเชยเมื่อเลิกจ้าง หรือเกษียณอายุ)

• สิ่งที่ถูกต้องตาม TFRS for NPAEs: แม้มาตรฐาน NPAEs จะผ่อนปรนกว่า PAEs แต่กิจการก็ยังต้องคำนวณและบันทึกหนี้สินตามโครงการผลประโยชน์พนักงานตามหลักคณิตศาสตร์ประกันภัย หรือใช้วิธีประมาณการหนี้สินตามหลักเกณฑ์ที่เหมาะสม เพื่อสะท้อนภาระผูกพันที่แท้จริง

5. หมายเหตุประกอบงบการเงินไม่ครบถ้วน

• จุดที่ผิด: จัดทำงบการเงินแต่ตัวเลข โดยละเลยการทำหมายเหตุประกอบงบการเงิน หรือใส่ข้อมูลแบบฟอร์มเดิมซ้ำๆ ทุกปีโดยไม่ปรับปรุงเหตุการณ์สำคัญ

• สิ่งที่ถูกต้องตาม TFRS for NPAEs: หมายเหตุประกอบงบการเงินถือเป็นส่วนหนึ่งของงบการเงิน ต้องเปิดเผยนโยบายการบัญชีที่สำคัญ รายละเอียดของบัญชีสำคัญ และเหตุการณ์ภายหลังรอบระยะเวลารายงานให้ครบถ้วน

สรุป

การปฏิบัติตาม TFRS for NPAEs ให้ถูกต้อง ไม่เพียงแต่จะช่วยให้กิจการรอดพ้นจากการถูกตรวจสอบและปรับจากหน่วยงานราชการเท่านั้น แต่ยังทำให้เจ้าของธุรกิจมีงบการเงินที่น่าเชื่อถือ สามารถนำไปใช้ขอสินเชื่อจากสถาบันการเงิน หรือใช้เป็นฐานข้อมูลในการวางแผนภาษีและตัดสินใจทางธุรกิจได้อย่างแม่นยำ